W skrócie
- 20 dni przy stażu poniżej 10 lat, 26 dni przy stażu co najmniej 10 lat (pełny etat).
- Do stażu wlicza się szkołę, np. szkoła wyższa — 8 lat, liceum — 4 lata, technikum — do 5 lat (okresy szkół się nie sumują).
- Z urlopu możesz wziąć 4 dni na żądanie w roku; zaległy urlop wykorzystaj do 30 września kolejnego roku.
20 czy 26 dni urlopu
Zgodnie z art. 154 Kodeksu pracy wymiar urlopu wynosi:
- 20 dni — jeśli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat,
- 26 dni — jeśli jest zatrudniony co najmniej 10 lat.
Urlop udziela się w dniach pracy, a jeden dzień urlopu odpowiada 8 godzinom przy pełnym etacie. Prawo do wyższego wymiaru nabywasz w dniu, w którym staż osiąga 10 lat — także w trakcie roku.
Jak szkoła wlicza się do stażu
Do okresu zatrudnienia, od którego zależy wymiar urlopu, wlicza się z tytułu ukończenia (art. 155 Kodeksu pracy):
| Ukończona szkoła | Wliczany okres |
|---|---|
| zasadnicza lub inna równorzędna szkoła zawodowa (np. branżowa I stopnia) | czas nauki z programu, nie więcej niż 3 lata |
| średnia szkoła zawodowa (np. technikum) | czas nauki z programu, nie więcej niż 5 lat |
| średnia szkoła zawodowa dla absolwentów zasadniczych szkół zawodowych | 5 lat |
| średnia szkoła ogólnokształcąca (liceum) | 4 lata |
| szkoła policealna | 6 lat |
| szkoła wyższa | 8 lat |
Okresy nauki nie sumują się — liczy się jedna, najkorzystniejsza szkoła. Jeśli pracowałeś/aś w trakcie nauki, do stażu wlicza się albo okres pracy, albo okres nauki — ten, który jest korzystniejszy.
Przykład: absolwentka studiów magisterskich z 2 latami pracy ma staż 8 + 2 = 10 lat, więc przysługuje jej 26 dni urlopu. Absolwent liceum po 5 latach pracy ma 4 + 5 = 9 lat — 20 dni, a 26 dni dostanie po kolejnym roku.
Urlop w pierwszej pracy
W roku, w którym zaczynasz pierwszą pracę w życiu, prawo do urlopu nabywasz z dołu: po każdym przepracowanym miesiącu przysługuje 1/12 wymiaru urlopu. Przy 20 dniach to 1,67 dnia za miesiąc. Od 1 stycznia kolejnego roku masz już pełny wymiar na cały rok.
Urlop na części etatu i przy zmianie pracy
- Część etatu — wymiar ustala się proporcjonalnie do etatu; niepełny dzień zaokrągla się w górę do pełnego dnia. Przykład: pół etatu i 26 dni → 13 dni.
- Zmiana pracy w trakcie roku — u każdego pracodawcy przysługuje urlop proporcjonalny do okresu zatrudnienia w danym roku. Niepełny miesiąc zaokrągla się w górę do pełnego miesiąca.
- Świadectwo pracy zawiera informację o urlopie wykorzystanym u poprzedniego pracodawcy, dzięki czemu nowy pracodawca może prawidłowo policzyć resztę. Zob. świadectwo pracy.
Urlop na żądanie
Z rocznego wymiaru urlopu możesz wykorzystać do 4 dni na żądanie (art. 167² Kodeksu pracy) — zgłaszając to najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu. To nie są dodatkowe dni, tylko część zwykłego urlopu.
Zaległy urlop i ekwiwalent
- Zaległy urlop — niewykorzystany w danym roku trzeba udzielić najpóźniej do 30 września następnego roku.
- Ekwiwalent — jeśli umowa się kończy, a urlop nie został wykorzystany, pracodawca wypłaca ekwiwalent pieniężny. Nie można z niego zrezygnować w zamian za „wolne" w trakcie normalnej pracy.
- Urlop w okresie wypowiedzenia — pracodawca może zobowiązać Cię do wykorzystania urlopu w okresie wypowiedzenia, jeśli w tym czasie udzieli Ci go.
Inne zwolnienia od pracy
Oprócz urlopu wypoczynkowego Kodeks pracy przewiduje m.in. urlop opiekuńczy (5 dni w roku, bezpłatny) i zwolnienie z powodu działania siły wyższej w pilnych sprawach rodzinnych (2 dni lub 16 godzin w roku, z zachowaniem połowy wynagrodzenia). Nie pomniejszają one urlopu wypoczynkowego.
Urlop wypoczynkowy — pytania i odpowiedzi
Ile dni urlopu przysługuje po studiach?
Studia wyższe wliczają się do stażu jako 8 lat. Jeśli masz co najmniej 2 lata pracy, Twój staż wynosi 10 lat i przysługuje Ci 26 dni urlopu rocznie.
Czy liceum i studia się sumują?
Nie. Do stażu wlicza się tylko jedna szkoła — ta, która daje najkorzystniejszy okres. Absolwent liceum i studiów ma wliczone 8 lat za studia.
Ile urlopu na pół etatu?
Proporcjonalnie do etatu: przy 20 dniach — 10 dni, przy 26 dniach — 13 dni. Niepełny dzień zaokrągla się w górę.
Do kiedy trzeba wykorzystać zaległy urlop?
Urlopu niewykorzystanego w danym roku pracodawca musi udzielić najpóźniej do 30 września następnego roku kalendarzowego.
Czy urlop na żądanie to dodatkowe dni?
Nie. 4 dni urlopu na żądanie są częścią rocznego wymiaru urlopu wypoczynkowego.
Źródła
- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy (art. 152–173), Internetowy System Aktów Prawnych
- Państwowa Inspekcja Pracy — porady dotyczące urlopów
Poradnik ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny na dzień aktualizacji podany na górze strony.